محمدحسین ادیب  اظهارداشت: همواره عامل اصلی تورم در ایران کسری بودجه دولت بوده است، اما آمار و ارقام در سال 86 گواه این مساله هستند که تورم سال گذشته، ناشی از عوامل دیگری بوده است.

* دولت در سال 86 کسری بودجه نداشته است

ادیب با بیان اینکه هزینه های جاری دولت (عملکرد بودجه) در سال 86 نسبت به سال 85، یک و سه دهم درصد و بودجه عمرانی (عملکرد) تنها یک و نیم درصد در سال 86 نسبت به 85 افزایش داشته است گفت: روند افزایش بودجه در ایران همواره بیش از تورم بوده است، اما در سال 86 با وجود تورم 26 درصدی بودجه دولت حدود یک و نیم درصد رشد داشته است.

وی در پاسخ به این سوال که کسری بودجه دولت در سال 86 به عنوان عامل اصلی تورم چه میزان بوده است اظهارداشت: عامل اصلی تورم در ایران فروش دلار به وسیله دولت به بانک مرکزی و عدم توانایی بانک مرکزی در فروش بخشی از آن در بازار بوده است.

این اقتصاددان ادامه داد: در سال 83 بانک مرکزی 21 میلیارد دلار ، سال 84 بیست و پنج میلیارد دلار، سال 85 بیست و نه میلیارد دلار و در سال 86 پیش بینی می شد بانک مرکزی موفق به فروش 33 میلیارد دلار در بازار شود، آمار بانک مرکزی نشان می دهد این بانک در سال 86 حدود 5/33 میلیارد دلار در بازار فروخته است.

وی افزود: در سال 86 بانک مرکزی تقریبا موفق شده همه دلاری را که از دولت خریداری کرده در بازار بفروشد و از طریق رشد پایه پولی، ارز چندانی خریداری نکرده است.

ادیب اضافه کرد: برگرفته از عوامل فوق، بودجه دولت در سال 86 بین درآمد و هزینه متوازن بوده و دولت کسری بودجه نداشته است.

* عامل اصلی تورم در سال 86؛ نظام بانکی و تسهیلات پرداختی آن

وی در پاسخ به این سوال که اگر دولت عامل کسر بودجه نبوده پس عامل اصلی تورم شگفت انگیز چه نهادی بوده است؟ اظهارداشت: در سال 86 دو هزار و 55 میلیارد تومان اسکناس جدید چاپ شده است، اگر ضریب فزایندگی را 8/4 فرض کنیم 2055 میلیارد تومان اسکناس جدید 9 هزار و 864 میلیارد تومان نقدینگی ایجاد می کند اما عامل اصلی چاپ 2 هزار و 55 میلیارد تومان اسکناس دولت نبوده بلکه نظام بانکی بوده است.

عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان افزود: بدهی بانکها به بانک مرکزی در سال 86 سیزده هزار و 700 میلیارد تومان بوده که 8 هزار و 212 میلیارد تومان آن مربوط به سال 86 بوده است، بر خلاف برخی تحلیلها حجم چک پول در پایان سال 86 در مقایسه با پایان سال 85 تقریبا مساوی بوده است.

وی اضافه کرد: حجم چک پول در اسفند 85 سیزده هزار و 400 میلیارد تومان و در پایان اسفند 86 نیز در همین حد بوده است، لذا عامل اصلی تورم در سال 86 چاپ دو هزار و 55 میلیارد تومان اسکناس جدید بوده است و عامل اصلی چاپ اسکناس نه کسر بودجه دولت که استقراض بانکها از بانک مرکزی بوده است.

ادیب افزود: مانده تسهیلات بانکهای دولتی از 92 هزار و 349 میلیارد تومان در پایان سال 85 به 123 هزار و 144 میلیارد تومان در پایان سال 86 افزایش یافته است، اگر بهره بانکی را 12 درصد فرض کنیم 11 هزار و 81 میلیارد تومان از این افزایش به سبب نرخ بهره و 19 هزار و 714 میلیارد تومان تسهیلات جدید بوده است.

وی گفت: بانکها در پایان سال 86 سیزده هزار و 700 میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهکار بودند و 13 هزار و 400 میلیارد تومان نیز چک پول چاپ کرده بودند که جمع این دو حدود 27 هزار و 100 میلیارد تومان می شود.

این اقتصاددان ادامه داد: بانکها در پایان سال 86 بیست و هفت هزار و 100 میلیارد تومان بیش از امکانات خود تسهیلات پرداخت کرده اند.

وی افزود: اگر بانکها در چارچوب توانایی خود تسهیلات پرداخت کرده بودند مانده تسهیلات بانکهای دولتی در پایان سال 86 باید از 92 هزار و 349 میلیارد تومان به 96 هزار 44 میلیارد تومان افزایش می یافت.

ادیب گفت: اختلاف 96 هزار و 44 میلیارد تومان تا 123 هزار و 144 میلیارد تومان مانده تسهیلات و یا مبلغ 27 هزار و 100 میلیارد تومان به وسیله بانکها تسهیلات پرداخت شده در حالی که منابع آن در بانکها موجود نبوده است.

وی افزود: برگرفته از اطلاعات مذکور نه تنها عامل اصلی تورم در ایران در سال 86 نظام بانکی و تسهیلات بدون پشتوانه آن بوده است، بلکه بخشی از تورم ایجاد شده در سال 85 نیز به نظام بانکی مربوط می شود.

این اقتصاددان اضافه کرد: بانکها در سال 85 به ازای اختلاف 27 هزار و 100 میلیارد تومان (پرداخت وام بیشتر از توان بانکها در سال 85 و 86 ) تا 19 هزار و 714 میلیارد تومان (پرداخت وام بیشتر از توان در سال 86 ) یعنی 7 هزار و 386 میلیارد تومان بیش از توان خود تسهیلات پرداخت کرده اند.

* با پرداخت تسهیلات کمتر توسط بانکها، قیمت مسکن نصف می شد

وی افزود: همه تسهیلات پرداختی مازاد فوق از طریق چاپ اسکناس بدون پشتوانه به وسیله بانک مرکزی و یا چاپ چک پول بدون پشتوانه به وسیله بانکها پرداخت شده است.

استاد دانشگاه اصفهان افزود: اگر بانکها در مجموع در سال 85 و 86 حدود 27 هزار و 100 میلیارد تومان تسهیلات کمتر پرداخت کرده بودند تورم در سال 86 تک رقمی شده بود و قیمت مسکن در کشور نصف قیمت موجود بود.

وی اضافه کرد: اختلاف بین مظاهری و جهرمی در خصوص پرداخت وام بیشتر به وسیله نظام بانکی را در چنین چارچوبی باید تئوریزه کرد.

* فشار به بانکها برای پرداخت تسهیلات، منجر به هدایت وامها به سمت بخش مسکن می شود

ادیب با بیان اینکه مانده وام مسکن از 24 هزار میلیارد تومان در پایان سال 85 به 38 هزار میلیارد تومان در پایان سال 86 افزایش یافته است که گواه 14 هزار میلیارد تومان افزایش است گفت: 3 هزار میلیارد تومان از مبلغ مذکور به سبب سود متعلقه به وامهای قبلی و 11 هزار میلیارد تومان وام جدید به بخش مسکن بوده است، بانکها در سال 86 نوزده هزار و 714 میلیارد تومان تسهیلات بیشتر از امکانات خود پرداخت کرده اند که 11 هزار میلیارد تومان آن در بخش مسکن بوده است.

ادیب گفت: جالب است که بانک مرکزی اسکناس بدون پشتوانه چاپ کرده و در اختیار بانکها قرار داده تا بانکها به بخش مسکن وام داده و به این وسیله قیمت مسکن را در کشور 2 برابر کند.

وی افزود: این نشان می دهد فشار به بانکها برای پرداخت تسهیلات در عمل وامها را به سمت بخش مسکن هدایت می کند.

 
منبع :خبرگزاری فارس